• Ori
    Ori
  • Tazzy
    Tazzy
  • Taro
    Taro
  • Figo
    Figo
  • Milo
    Milo
  • Maks
    Maks
  • Pirat
    Pirat

O rasie

Pochodzenie rasy

W różnych źródłach pojawiają się informacje o tym, że rasa ta pochodzi z jednej z krain południowych byłej Jugosławii - Dalmacji. Takie pochodzenie uznaje FCI. Jest jednak duże prawdopodobieństwo, że rasa ta ma nie wiele wspólnego z tym miejscem, ze względu na brak hodowli w tej Jugosłowiańskiej (dziś Chorwackiej) krainie. Ze względu choćby na krótkie owłosienie oraz dobrą tolerancję wyższych temperatur można przypuszczać, że kolebką tej rasy był któryś z krajów środziemnomorskich.
Biorąc pod uwagę wykopaliska, freski i figurki odkryte na terenie Egiptu wskazują na ten kraj jako najbardziej prawdopodobne miejsce występowania właśnie psów o zbliżonym wyglądzie do dalmatyńczyka. Oprócz tego zachowały się zapiski starożytnych pisarzy greckich oraz rzymskich zawierające wzmianki na temat użycia umaszczonych cętkowanych na białym tle psach myśliwskich.
Istnieje druga hipoteza jakoby rasa ta miała swój początek w Indiach. Podstawą są wzmianki filozofa greckiego Arystotelesa. W jednym ze swoich dzieł wymienia on występującą w Indiach rasę psa myśliwskiego - tygrysiego. Błędne określenie umaszczenia może wynikać z pomyłki między umaszczeniem lamparta cętkowanego a tygrysa pręgowanego.
Pogląd o Indyjskim pochodzeniu dalmatyńczyka podziela szwedzki kynolog Ivan Svendrup. Wg niego przodkowie dalmatyńczyka zostali przyprowadzeni na Bałkany przez wędrujących cygan z Indii a odbyło się to jeszcze w starożytności. Cyganie mieli używać tych psów do polowań na ptactwo.
Podsumowując, można przyjąć trzy warianty migracji tej rasy w różnych okresach, z Indii do Egiptu oraz z Grecji do Rzymu i z tych miejsc niezależnie trafiły na Bałkany. Z Włoch zaś trafiły do Anglii przywożone przez urzędników kolonialnych z Indii.

Wzorzec rasy

Dalmatyńczyk to rasa zaliczana do psów gończych, przyjęty kraj pochodzenia to Dalmacja - Republika Chorwacka. Takie podstawowe informacje widnieją w FCI na temat tej rasy.
Pierwszy standard opracowany w 1850r. dopuszczał trójbarwne umaszczenie (na białym tle występowały czarne i żółte cętki), zalecane było też kopiowanie uszu. Ze względu jednak na cienką chrząstkę i brak możliwości uzyskania wyprostowanych uszu, przyciętych krótko i blisko głowy, zrezygnowano z kopiowania uszu. Te wytyczne zaczęły obowiązywać od 1888r.
Idealne umaszczenie dalmatyńczyka (za które otrzymuje się 50 pkt u angielskich kynologów) to rownomiernie rozłożone cętki, ich jednakowa wielkość oraz ilość a także głeboki kontrast między nimi a tłem.
Jest to pies o proporcjonalnej budowie ciała, symetryczny, silny, muskularny i robiący wrażenie aktywnego, dynamicznego i wytrwałego w biegu. Skóra dalmatyńczyka powinna być dobrze naciągnięta (naprężona) a jej nadmiar widoczny najczęsciej w okolicy głowy, szyi czy karku jest wadą.

Temperament

Żywy, wesoły, ufny i przyjacielski. Nie powinien być lękliwy czy tchórzliwy. Ma reagować na bodźce zewnętrzne z zaintereoswaniem a nie lękiem. Pies tej rasy może reagować agresją w razie swojego zagrożenia lub zagrożenia właściciela. Wg wzorca powinny być łagodne w kontaktach z dziećmi, ludźmi oraz zwierzętami. Nie może to być pies nerwowy i nadpobudliwy, powinien być zrównoważony i opanowany, ale jest także niezależny i niechętny do całkowitego podporządkowywania się człowiekowi, niechętnie poddaje się tresurze. Najlepiej czuje się na otwartej przestrzeni podczas spacerów. Aktywny tryb jest niezbędny do prawidłowego jego rozwoju, zachowania zdrowia fizycznego oraz psychicznego.

Wygląd

Czaszka powinna być płaska pomiędzy uszami, dość szeroka, policzki dobrze wypełnione, stop bardzo umiarkowany, kufa długa, mocna dobrze wypełniona ani nie szpiczasta, ani nie tępo zakończona proporcjonalna do czaszki. Kufa i czaszka powinny leżeć w płaszczyznach do siebie równoległych. Żuchwa mocna widoczna spod fafli, fafle przylegające, wypigmentowane, cętkowane, ale całkowicie jasne nie są wadą, nos czarny lub brązowy w kolorze cętek dalmatyńczyka cały w danym kolorze.
Oczy umiarkowanie szeroko i niezbyt głęboko osadzone, okrągłe, średniej wielkości, wyraziste, pożądane jak najciemniejsze zwłaszcza u biało-czarnej odmiany, powieki całkowicie wypigmentowane, brak części obwódki jest dużą wadą.
Uszy dość wysoko osadzone, szerokie u nasady stopniowo zwężające się ku końcowi, długości ok. 13-15 cm, delikatnej struktury, noszone przylegająco do głowy dopuszczalne odstawiane do tyłu podczas okazywania radości przez psa. Najlepiej oceniane jako wypełnione kolorem w 3/4, niewłaściwe zbyt jasne.
Zęby mają być w układzie zgryzu nożycowego, mocne.
Szyja długa dobrze wysklepiona, wysoko osadzona i noszona, sucha bez podgardla. Osadzenie i noszenie szyi jest bardzo ważne i wiąże się z ukształtowaniem obręczy barkowej, wyglądem przedpiersia oraz odpowiednio zaznaczonym kłębem. Zbyt nisko osadzona szyja zmienia statykę psa, biega on ciężko traci zwinność i równowagę w ruchu.
Kończyny przednie powinny być proste, ustawione równolegle względem siebie, ewentualnie umiarkowanie ukątowane (typowe dla psów gończych), umięśnione, łokcie przylegające do tułowia, front umiarkowanie szeroki, przedpiersie zaznaczone, łapy okrągłe kocie.
Grzbiet prosty i silny, dobrze związany i umięśniony, klatka piersiowa głęboka, sięgająca do łokcia ale niezbyt szeroka, kłąb dobrze dobrze zaznaczony. Sam korpus nie może być zbyt krótki, ponieważ zaburzałoby to dynamikę ruchu.
Ogon sięgający do stawu skokowego, silny, mocny, dość gruby u nasady, zwężający się ku końcowi, prosty noszony równo z linią grzebietu lub lekko zakrzywiony na kształt sierpu, nie może być skręcony ani opadnięty.
Kończyny tylne powinny być silne z obfitą masą mięśniową, proste, równolegle ustawione, idące w ślad za przednimi.
Dalmatyńczyk powinien mieć sierść krótką, twardą, prostą. Na czysto białym tle powinny się znajdować jednakowej wielkości czarne lub brązowe cętki. U odmiany czarno-cętkowanej pies powinien mieć czarny nos, pazury oraz czarne obwódki oczu, same oczy powinny być jak najciemniejsze. Odmiana biało-brązowa charakteryzuje się brązowym nosem, pazurami oraz obwódkami oczu.
Najczęstsze wady w umaszczeniu dyskwalifikujące rasę wg FCI to:
- drobne cętki umieszczone na tułowiu pomiędzy tymi większymi, przy umaszczeniu czarno-białym;
- jasny lub bardzo ciemny odcień brązowego wpadający w czerń w przypadku umaszczenia wątrobianego (brązowego);
- tzw trikolor czyli na białym tle cętki brązowe oraz czarne;
- brązowy nos, pazury lub obwódki wokół oczu w przypadku umaszczenia biało-czarnego;
- niebieskie oczy;
- tzw pecze (z ang.patch - łata), duże łaty odseparowane w sposób podobny do odcięcia nożem występujące najczęściej na uszach, głowie, przedniej części ciała;
- miejsca bez pigmentu u jasnych psów mających nieliczne i połączone kropki.
Różnorodność umaszczeń jest potrzebna w zarejestrowanych hodowlach. Najlepiej gdy kojarzone są psy "jasne" z "ciemnymi". Gdyby połączyć psy gęsto cętkowane, istnieje duże prawdopodobieństwo, że urodzą się szczenięta z peczami lub dużą ilością pozlewanych łat. Z kolei dwa rzadko cętkowane psy mogą dać potomstwo z niedopigmentowanymi obwódkami oczu, brakiem koloru na nosie, uszach lub dużymi polami bez cętek. Hodowcom zaleca się mieszanie psów czarnych z wątrobianymi, ze względu na genetycznie dobrą żywotność (zdrowie) szczeniąt oraz eliminację peczy.
Wzrost:
Suka - 50-58cm
Pies - 55-61cm
Sam wzrost oraz waga dalmatyńczyka dają duże możliwości do polemiki. Europejskie dalmatyńczyki są dość zróżnicowane a typy wsytępujące w obrębie rasy, a co za tym idzie wzrost oraz waga, zależa od miejsca, w którym zostały wyhodowane.
Np. Czesi i Słowacy mają psy lekkie, drobne, cienkokościste w dolnej granicy wzrostu i wagi, w krajach Beneluxu oraz Anglii dominują psy z górnych granic wzrostu oraz wagi. Zupełnie inny typ dalmatyńczyka występuje w krajach skandynawskich. Są to psy ciężkie, o mocnej kości i głowie oraz wydłużonym korpusie przy jednocześnie krótszych nogach. Jak zapewne zdajemy sobie sprawę, ten ostatni typ traci przez te cechy na szybkości, zwinności oraz dynamice. W Polsce występują wszystkie odmiany czyli zarówno te duże (nawet do 70cm w kłębie) jak i te małe.
Ciekawostką są amerykańskie dalmatyńczyki. Mimo, że Amerykanie nie są zrzeszeni w FCI, psy z tamtych stron są doskonałe. Co ciekawe AKC (American Kennel Club) dopuszcza do hodowli psy z niebieskimi oczami oraz peczem.
W Europie istnieje tzw European Cooperation of Dalmatians Club, organizacja która powstała pod patronatem FCI. Zrzesza ona kluby Dalmatyńskie z całej Europy, jej zadaniem jest ujednolicenie typu rasy, a także organizowanie klubowych wystaw oraz wymiana doświadczeń hodowlanych, dostarczenie informacji o rasie, dyskusje o chorobach, ich zapobieganiu a także informacja o dziedzicznych przypadłościach jak głuchota, wady serca, problemy z nerkami lub skłonność do alergii.

Charakter

Najczęsciej dalmatyńczyk jest wesoły i chętny do zabawy oraz spacerów. Taki stan utrzymuje się do lat późnej starości. Rasa ta ma dość duży temperament, ubóstwia wręcz długie spacery po otwartych przestrzeniach (pola, lasy). Dalmatyńczyk nie jest rasą, która nadaje się do tresury. Nie znosi powtarzania kilkukrotnie tej samej czynności, zaczyna się wtedy nudzić i buntować. Przestaje reagować na komendy, dość często może być złośliwy. Nauka tych psów powinna być połączona z zabawą a kara w postaci podniesionego głosu nie powinna być stosowana zbyt często. Jeśli będziemy dużo krzyczeć pies przestanie reagować na taką osobę. To psy dość charakterne i mające często "własne zdanie". Oczywiście takie zachowania można starać się "wyciszyć", ale nigdy nie uda nam się to w 100%. Dobrze reaguje na pochwały, chyb jak więszość innych ras. Jeśli chodzi o zachowania w stosunku do dzieci, to zdania są podzielone. Dalmatyńczyk rzuca się w oczy, dzieci często chcą takiego psa pogłaskać, pamiętajmy jednak, że każdy gwałtowny ruch a przede wszystkim naruszenie jego wolnej przestrzeni może się spotkać z reakcją. Nie zawsze taką jaką byśmy chcieli i jakiej byśmy oczekiwali. Psy tej rasy wychowywane z dala od małych dzieci mogą ich nie tolerować a w zasadzie mogą nie tolerować zachowań dzieci. Pamiętajmy by edukować dzieci o tym jak zachowywać się w towarzystwie psa, bo w większości przypadków przyczyną nieodpowiedniej reakcji psa jest zachowanie dziecka. Rodzice oczywiście broniąc swoich pociech mylnie oceniają sytuację wskazując jako winnego psa, co okazuje się być nieprawdziwe. Pies gdy będzie czuł się zagrożony, będzie reagował w geście obrony.
Dalmatyńczyki w Stanach Zjednoczonych, ze względu na swój wręcz dokonały węch, są wykorzystywane niejako do detekcji ognia oraz dymu. Potrafią o tym powiadomić, szczekając, swoich właścicieli lub ostrzec inne osoby o zagrożeniu. Podczas pożarów rasa ta byłą wykorzystywana do poszukiwań żywych osób w pożarach. Dodatkowo właśnie w USA korzysta także z tych psów służba celna. We Francji natomiast, łaciata rasa po odpowiednim przeszkoleniu wykorzystywana się do poszukiwań grzybów - trufli w ściółce leśnej.
To psy niezależne i lubiące wolność nigdy nie będą zabawką, która ślepo wykonuje polecenia swoich właścicieli. Może dojść do takiej skrajnej sytuacji, że pies przez kilka dni nie będzie witał swojego Pana, po prostu będzie obrażony np. za brak zainteresowania się nim. Wypada tez dodać, że część psów tak samo również i te mają zdolność do wczuwania się i upodabniania do stanu psychicznego właściciela (lub do osoby z którą dalmat jest najbardziej związany), może to powodować kłopoty w wychowaniu osobom o nerwowym charakterze. Jeśli więc, będziemy mieć problem z ukształtowaniem osobnika tej rasy, zamiast na siłę próbować tresury powinniśmy spojrzeć na siebie i zastanowić się nad swoim usposobieniem czy zachowaniem.

Celem tego działu jest pokazanie także problemu pseudohodowli tej rasy. Po zapoznaniu się z powyższym opisem, mamy nadzieje, że wielu zwróci uwagę na psa oraz to jak wiele cech musi spełnić by naprawdę być psem rodowodowym. Bardzo prosimy by pamiętać o tym, że jedyną organizacją, która może wystawiać w Polsce rodowody z FCI to Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP). Każdy inny pies kupiony od kogoś , a nie mający w rodowodzie adnotacji o FCI oraz nie będący z ZKwP jest psem w typie rasy. Takie psy często są skazane na choroby przenoszone genetycznie lub kłopoty z samą psychiką. Powodem tego jest nieodpowienie dobranie psa i suki, często jest to potmostwo rodziców z jednego miotu, co absolutnie nie powinno mieć miejsca. W przypadku rozmnażania się ludzi w taki sposób, jest to przecież nazywane kazirodztwem.

Dział O rasie został opracowany na podstawie ksiązki Doroty Ząbek - Dalmatyńczyki, Agencja Wydawnicza Mako Press Sp. z o.o. Warszawa, 2002.

 

paypal page

Wspomoż Fundację

Fundacja Dalmatyńczyki w Potrzebie 
PKO BP 11 1020 1127 0000 1102 0213 2884 
Dla przelewów zagranicznych: 
PL 11 1020 1127 0000 1102 0213 2884; 
SWIFT: BPKOPLPW 


Wspierają nas:


1622016 443908012403909 414009424 n1 soszwierzakiradiobielskoPsiamac